Hete herfst: woningnood vraagt om echte keuzes

De zomer was heet, de heetste sinds mensenheugenis. Ook de herfst wordt heet, maar dan in een andere betekenis: in politiek Nederland. Het zijn turbulente tijden met een groot aantal complexe vraagstukken die eindelijk eens goed moeten worden aangepakt. Denk aan klimaat, milieu, economie, bevolking, huisvesting, infrastructuur en nog veel meer. We spreken over crisis en nood: de klimaatcrisis, de woningnood, de financiële crisis, een onderwijsniveau in nood…

Uitstel kan niet eindeloos

Zij die wij hebben gekozen om het land te besturen, hebben er de afgelopen jaren een potje van gemaakt. Waar grote nood of crisis is, moeten grote maatregelen worden genomen. Dat heeft men niet aangedurfd: het kost veel geld, het is pijnlijk voor grote delen van de bevolking, en eigen- of partijbelang wint het van het landsbelang. Maar problemen en oplossingen voor je uit schuiven kan niet eindeloos doorgaan. Er zal nu echt iets moeten gebeuren, deze herfst dus. We zijn benieuwd.

Woningnood staat het dichtst bij ons

Van al die problemen staat de woningnood het dichtst bij ons. Wij houden ons immers bezig met het op orde houden en brengen van woningen en bedrijfspanden: renovatie, verbetering, isolatie, schilderwerk en meer.

Mensen moeten goed wonen, maar de vraag naar woningen overstijgt het aanbod flink. Al vele jaren is het ambitieplan van opeenvolgende regeringen om er elk jaar 100.000 nieuwe woningen bij te bouwen. Meer dan 70.000 zijn er nooit gerealiseerd. Het gat groeit, en de nood dus ook.

Lege kantoren zijn op

Er zijn meer manieren om aan nieuwe woningen te komen. Vooral het ombouwen van bestaande lege kantoorgebouwen kan een goede bijdrage leveren, en dat is dan ook gebeurd. Maar de bouwministers hebben deze bijdrage flink overschat: de lege kantoren zijn ‘op’. In 2019 werden nog 12.000 woningen in oude kantoren gerealiseerd, in 2025 nog maar 7.000 (bron: EIB). Ook een extra woonlaag op bestaande panden (optoppen) en het splitsen van woningen leveren veel minder op dan ingeschat.

Nieuwbouw moet sneller

De conclusie: echte nieuwbouw moet worden versneld. Dat is geen geringe opgave, want de hobbels zijn aanzienlijk. Neem het ruimtebeslag. Zolang 52% van de Nederlandse oppervlakte wordt ingenomen door de agrarische sector, blijft het lastig om bouwlocaties te vinden. Daarnaast speelt het financiële vraagstuk een grote rol. Partijen zoals woningcorporaties zullen huiverig zijn om te investeren als de huuropbrengsten laag zijn en de bouwkosten blijven stijgen. We kunnen niet anders dan concluderen dat de overheidsdoelstellingen op dit moment niet realistisch zijn.

Bouwen voor hetere zomers

Overigens denken wij dat na deze hete zomer, die in de toekomst normaal zal worden, de ontwerpeisen voor nieuwbouw moeten worden aangescherpt. Bijvoorbeeld ramen onder een overstek zodat er geen direct zonlicht meer op het glas valt, verplichte luiken of zonnekappen, zonwerend glas, enzovoort. Die extra investeringen verdienen zich snel terug, al was het maar omdat er dan geen dure airco’s meer nodig zijn.